Kwasy OMEGA-3
Należą do niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT), które muszą być dostarczane z dietą, ponieważ nasz organizm nie potrafi ich wytworzyć w wystarczającej ilości. (5,6,7)
Suplementację kwasem DHA zaleca się kobietom w ciąży, ponieważ jest on niezwykle istotny dla prawidłowego rozwoju dziecka w łonie matki – udowodniono, że spożywanie DHA przez matkę wspomaga prawidłowy rozwój oczu i mózgu u płodu oraz niemowląt karmionych piersią. Zasadnicze znaczenie ma zapewnienie odpowiedniej podaży kwasów omega-3 w wieku rozwojowym, gdyż DHA stanowi ważny element budulcowy ośrodkowego układu nerwowego rozwijającego się organizmu.(1,2,5)
Kwas DHA (dokozaheksaenowy) i EPA (eikozapentaenowy) znajdują się w mleku matki, jednak ich ilość może być różna w zależności od spożywanych przez nią pokarmów, głównie ryb morskich. Zapewnienie odpowiedniej podaży kwasów omega-3 jest istotne przez okres całego życia, ponieważ DHA nie tylko wpływa na prawidłowe funkcjonowanie mózgu i utrzymanie prawidłowego widzenia, także w wieku dorosłym, ale razem z kwasem EPA przyczynia się do prawidłowej pracy serca. (2,3,9)
DHA jest ważnym składnikiem lipidowym struktur mózgu oraz siatkówki oka, dlatego jego obecność jest istotna dla rozwoju układu nerwowego zarówno w czasie ciąży jak, i w okresie noworodkowym. (2)
Noworodki urodzone przedwcześnie
Jest to grupa dzieci szczególnie narażona na niski poziom DHA w organizmie. Transport DHA przez łożysko jest najefektywniejszy w ostatnich tygodniach ciąży. Im krótszy jest czas trwania ciąży, tym mniejsze są zgromadzone ilości mikro- i makroelementów, witamin oraz DHA. Suplementacja DHA u wcześniaków od urodzenia korzystnie wpływa m.in. na:
- prawidłowe funkcjonowanie mózgu
- utrzymanie prawidłowego widzenia.
Źródłem DHA może być olej z alg oraz olej rybi. Olej z alg zawiera przede wszystkim DHA, a w niewielkim stopniu EPA. Można go podawać dziecku od pierwszych dni życia. Według wytycznych, do drugiego roku życia zaleca się podawanie DHA. Natomiast po ukończeniu drugiego roku życia podaje się łącznie DHA i EPA w odpowiednich proporcjach (olej rybi). (4,5,8,10)
Bibliografia:
1.Harris W.S., Baack M.L., Beyond building better brains: bridging the docosahexaenoic acid (DHA) gap of prematurity, Journal of Perinatology (2015) 35:1–7;
2. Campoy C.I. wsp. Omega 3 fatty acids on child growth, visual acuity and neurodevelopment; British Journal of Nutrition (2012), 107, 85–106
3. Socha P.; Suplementacja DHA w krytycznych okresach życia – jak w praktyce realizować polskie i międzynarodowe zalecenia. Standardy Medyczne/Pediatria 2013, 10:521-526
4. Pleskaczyńska A., Dobrzańska A., Noworodki urodzone przedwcześnie – DHA, Suplementacja Diety, Media Press (2015), 96-97
5. Stanowisko grupy ekspertów w sprawie suplementacji kwasu dokozaheksaenowego i innych kwasów tłuszczowych omega-3 w populacji kobiet ciężarnych, karmiących piersią oraz niemowląt i dzieci do lat 3, Standardy Medyczne/Pediatria 2010, T.7, 729-736
6. Szajewska H., Socha P., Horvath A. et al., Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci; Standardy Medyczne/Pediatria 2021, T.18, 805-822.
7. Suplementacja Diety, wytyczne postępowania u dzieci, kobiet ciężarnych i karmiących piersią, red. prof. dr hab. n. med. A.Dobrzańska, red. prof. dr hab. n. med. P.Socha. lek. med. Ł. Olbrychski, Media Press 2015
8. Scientific Opinion on nutrient requirements and dietary intakes of infants and young children in the European Union, EFSA Journal 2013, 11(10):3408.
9. Wilska H., Weker H., Socha P., Kwas dokozaheksaenowy (DHA) – aktualizacja doniesień naukowych i rekomendacji oraz analiza rynku preparatów do żywienia niemowląt (2019), Standardy Medyczne/Pediatria 2010, T.16, 357-361.
10. Czerwionka-Szaflarska M. et al. Stanowisko Grupy Ekspertów w sprawie suplementacji kwasu dokozaheksaenowego (DHA) i innych kwasów tłuszczowych omega-3 w populacji kobiet ciężarnych, karmiących piersią, niemowląt oraz dzieci i młodzieży. Standardy Medyczne/Pediatria, 2023, T. 20, 505-517.
DHA przyczynia się do:
PRAWIDŁOWEGO
FUNKCJONOWANIA MÓZGU*
UTRZYMANIA PRAWIDŁOWEGO
WIDZENIA*
ROZWOJU WZROKU
U NIEMOWLĄT DO 12. M.Ż.**
*Korzystne działanie występuje w przypadku dziennego spożycia DHA w ilości: 250 mg.
**Korzystne działanie występuje w przypadku spożywania 100 mg DHA dziennie.
Zalecenia dotyczące suplementacji
kwasów Omega-3
Grupy pacjentów
Zalecana suplementacja kwasów Omega-3
Grupy pacjentów
Zalecana dawka witaminy D
Kobiety ciężarne i karmiące
200 mg DHA dziennie ponad zalecane dla osób dorosłych 250 mg DHA + EPA dziennie
Grupy pacjentów
Zalecana dawka witaminy D
Grupy pacjentów
Noworodki urodzone przedwcześnie
W przypadku podawania dożylnie mieszaniny żywieniowej należy uwzględnić odpowiednie ilości emulsji tłuszczowej na bazie oleju rybiego, zawierającej DHA. Po przejściu na żywienie enteralne: 60 mg DHA na kg m.c. dziennie.
Zalecana dawka witaminy D
Grupy pacjentów
Zalecana dawka witaminy D
Niemowlęta (0-12 m.ż.)
Niemowlęta karmione piersią: dietę bogatą w kwasy omega-3 lub odpowiednią dawkę DHA w postaci suplementu zaleca się ich matkom.
Niemowlęta karmione mieszankami dla niemowląt otrzymują suplementację w mieszance do żywienia początkowego.
Zalecane spożycie dla niemowląt > 6. m.ż. to min. 100 mg DHA dziennie (optymalnie poprzez odpowiednią dietę, małe porcje ryb 1-2 razy w tygodniu).
Dodatkowa suplementacja DHA u niemowląt karmionych mlekiem modyfikowanym > 6. m.ż. może być korzystna, gdy łączne spożycie DHA wraz z pokarmami uzupełniającymi i mlekiem modyfikowanym jest niewystarczające (< 100 mg/d).
Grupy pacjentów
Zalecana dawka witaminy D
Grupy pacjentów
Dzieci w 2. r.ż. (13-24 m.ż.)
min. 100 mg DHA dziennie (podstawowym źródłem DHA są ryby, małe porcje 1-2 razy w tygodniu)
U dzieci, które nie spożywają regularnie ryb, należy uwzględnić suplementację DHA.
Zalecana dawka witaminy D
Grupy pacjentów
Zalecana dawka witaminy D
Dzieci w 3. r.ż. (25-36 m.ż.)
min. 250 mg DHA + EPA na dobę (podstawowym źródłem DHA są ryby, 1-2 porcje tygodniowo)
U dzieci, które nie spożywają regularnie ryb, należy uwzględnić suplementację tych kwasów.
Grupy pacjentów
Dzieci > 3. r.ż. i młodzież do ukończenia 18. r.ż.
min. 250 mg DHA + EPA na dobę*(podstawowym źródłem są ryby, 1-2 porcje tygodniowo)
Zalecana dawka witaminy D
*W przypadku niedostatecznej podaży EPA + DHA możliwa jest suplementacja samego DHA w dawce 250 mg dziennie
Czerwionka-Szaflarska M. et al. Stanowisko Grupy Ekspertów w sprawie suplementacji kwasu dokozaheksaenowego (DHA) i innych kwasów tłuszczowych omega-3 w populacji kobiet ciężarnych, karmiących piersią, niemowląt oraz dzieci i młodzieży. Standardy Medyczne/Pediatria, 2023, T. 20, 505-517.